W  dniach 14-16 kwietnia odbędzie się posiedzenie polsko-białoruskiej komisji konsultacyjnej. Komisja powołana została na mocy porozumienia w kwestii zachowania zabytków historyczno-kulturalnych podpisanego 25 marca 1995r. 

Ostatnie posiedzenie komisji odbyło się w 2005r. w Pińsku. Uzgodniono wówczas, że do naszego kraju przyjadą polscy specjaliści, którzy zajmują się obecnie restauracją ołtarza w farze grodzieńskiej oraz malowidła w kościele w Holszanach.

Jednym z poruszanych podczas tegorocznego posiedzenia pytań będzie wstępne omówienie projektu przygotowania mapy szczegółowej polsko-białoruskiego projektu transgranicznego „Kanał Augustowski: dzieło człowieka i natury”.

Poza tym planowane jest skoordynowanie pracy Międzynarodowej Szkoły Letniej „Akademia Nieświeska”. Są to szkolenia dla specjalistów z Białorusi, Rosji, Ukrainy Litwy i Polski. Zajęcia teoretyczne odbywają się na Białorusi, a praktyczne w Polsce.

Szczególne miejsce w obradach zajmie jednak omówienie możliwości organizowania wystaw w Pałacu Radziwiłłów w Nieświeżu.

Z kartek historii

Zespół zamkowy w Nieświeżu w przeszłości stanowił rezydencję rodu Radziwiłłów. Rodzina Radziwiłłów nabyła Nieśwież w 1533r. W 1551r. zostały tu sprowadzone archiwa litewskie, a w 1586r. cały majątek został zamieniony w ordynację. W 1582r. marszałek wielki litewski Mikołaj Krzysztof Radziwiłł na ruinach dawnych fortyfikacji rozpoczął budowę renesansowo-barokowego zamku na planie kwadratu. Budowla została ukończona w 1604r., z wyjątkiem galerii, które dobudowano pół wieku później. W 1706r. podczas III wojny północnej, armia króla szwedzkiego Karola XII zajęła posiadłość i zniszczyła fortyfikacje.

Bardzo ważną budowlą Nieświeża jest połączony z zamkiem kościół jezuitów pw. Bożego Ciała, zbudowany w latach 1587-1603. Stanowi on mauzoleum 72 członków rodziny Radziwiłłów. Każda wykonana z brzozy trumna jest oznaczona rodowym herbem Trąby.

W 1770r. zamek został zajęty przez Rosjan, a Radziwiłłowie zostali wysiedleni. Nieco później archiwa litewskie zostały przewiezione do Petersburga (gdzie znajdują się do dziś), a większość zebranych w pałacu dzieł sztuki została podzielona między rosyjskich szlachciców. Opuszczone przez rodzimych właścicieli i okupantów dobra nieświeskie zaczęły popadać w ruinę. Pomiędzy 1881 a 1886r. posiadłość powróciła w ręce Radziwiłłów i nastąpiła gruntowna renowacja dokonywana przez księcia Antoniego Radziwiłła i jego francuską żonę Marię de Castellane. Oni także zaprojektowali park o charakterze krajobrazowym w stylu angielskim. Posiada on powierzchnię ponad 1 km2.

Nieświeski zamek zasłynął ze spotkania marszałka Józefa Piłsudskiego z polskimi arystokratami, manifestującymi chęć współpracy z kołami ziemiańskimi. W 1939r. rodzina Radziwiłłów została wysiedlona z posiadłości przez Armię Czerwoną. Zamek był wykorzystywany początkowo jako szpital, w czasach sowieckich jako sanatorium, a otaczający park stopniowo popadał w ruinę.

W 1994r. zespół zamkowy został uznany za narodowy pomnik historii i kultury. Rekonstrukcja zamku pociągnęła za sobą wiele ostrych krytyk ze względu na nieuzasadnione prace i dopuszczenie do zniszczeń. W 2002r. najwyższe piętro budynku zostało zniszczone przez pożar. Rezydencja dziś stanowi muzeum i jest w dalszym ciągu odbudowywana.

W 2005r. architektoniczny, rezydencjalny i kulturalny zespół rodu Radziwiłłów został zapisany na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Przygotowała

Helena BOHDAN