Zachowanie dziedzictwa
9 września w ramach obchodów Dni Dziedzictwa Europejskiego w Centralnej Bibliotece Dziecięcej miejskiego systemu bibliotecznego odbył „okrągły stół” pn. „Dziedzictwo i Religia”. Wzięli w nim udział Igor Popow, kierownik działu ds. religii i narodowości Grodzieńskiego Obwodowego Komitetu Wykonawczego, Maria Komarowa, dyrektor grodzieńskiego miejskiego systemu bibliotecznego, ksiądz Andriej, duchowny cerkwi Św. Władimira w Grodnie, ksiądz Antoni, proboszcz kościoła brygickiego w Grodnie, Anna Leskowska, główny kurator funduszy Grodzieńskiego Muzeum Historii Religii, przedstawiciele zjednoczeń narodowych, w tym p.o. wiceprezesa ZPB Kazimierz Znajdziński.
Co roku we wrześniowy weekend europejska społeczność obchodzi Dni Dziedzictwa Europejskiego. Białoruś dołączyła się do tego święta w 1993r. Władze państwowe dużą uwagę poświęcają pytaniom zachowania dziedzictwa Białorusi, szczególnie dbają o zabytki wpisane na listę Dziedzictwa Światowego UNESCO. W naszym kraju jest ich cztery: Zamek Mirski, zespół pałacowy w Nieświeżu, Puszcza Białowieska oraz Łuk Geodezyczny Struwego.
Puszcza Białowieska
To największa część pierwotnego reliktowego lasu równinnego, który, zgodnie z ideami panującymi we współczesnej nauce, w czasach prehistorycznych rozrastał się na terytorium Europy. Stopniowo został wycięty, ale zachował się w stosunkowo nietkniętym stanie w regionie białowieskim na terytorium obecnej Białorusi i Polski.
W 1992 roku Park Narodowy „Puszcza Białowieska” jest wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W 1993 roku uzyskał status rezerwatu biosferycznego, a w 1997 roku otrzymał dyplom Rady Europy.
Nazwa najprawdopodobniej pochodzi od nazwy miasteczka Białowieża, znajdującego się w Polsce.
Puszcza Białowieska jest wyjątkowym i największym masywem lasów starożytnych, typowych dla równiny Europy Środkowej. Średni wiek lasów Puszczy Białowieskiej wynosi ponad 100 lat, niektóre obszary leśne mają 250-350 lat. W puszczy zarejestrowano ponad tysiąc ogromnych drzew. Puszcza Białowieska na liczbę gatunków roślin i zwierząt nie ma sobie równych w Europie.
Można tu spotkać 59 gatunków ssaków, 227 gatunków ptaków, 7 gatunków gadów, 11 płazów, 24 gatunków ryb i ponad 11 tys. bezkręgowców. Tu mieszka największa na świecie populacja żubra.
Jako obszar chroniony Puszcza Białowieska jest znana od 1409r. Polski król Jagiełło, we własności którego była Puszcza Białowieskiej, wydał dekret, który zabraniał polowanie na dużą zwierzynę. W 1413r. puszcza była częścią Wielkiego Księstwa Litewskiego, a w 1795 stała się częścią Rosji.
W 1802 roku Aleksander I wydał dekret, który zakazywał polowanie na żubry. W tym samym roku puszcza została dołączona do guberni grodzieńskiej, herbem której był żubr. W 1888 roku puszcza znalazła się w posiadaniu rodziny carskiej w zamian za ziemie w orłowskiej i symbirskiej guberniach. W latach 1889-1897 w Białowieży został zbudowany pałac.
Podczas pierwszej wojny światowej obszar puszczy był okupowany przez wojska niemieckie. W 1919 roku została dołączona do Polski, gdzie w 1921 roku powstało leśnictwo „Rezerwat” (4693 ha).
W 1939 roku Puszcza Białowieska stała się częścią BSRR, a na jej terytorium zorganizowano Białoruski Państwowy Rezerwat „Puszcza Białowieska”.
W 1991 roku została przekształcona w Państwowy Park Narodowy „Puszcza Białowieska”. Na terenie polskiej części puszczy jest Białowieski Park Narodowy.
Zamek Mirski
Znajduje się nieopodal miasteczka Mir i jest jedną z największych atrakcji turystycznych na Białorusi. Pierwsza wzmianka na jego temat pojawiła się w 1527r.
Za fundatora zamku uznaje się marszałka nadwornego litewskiego Jerzego Ilinicza. To w jego ręce przeszedł Mir w 1486 roku.
Mając 20 lat razem ze swoim opiekunem, księciem Mikołajem Radziwiłłem Czarnym, udał się na dwór imperatora Ferdynanda II, gdzie został odznaczony za rycerskie zasługi.
Przewidując szybką śmierć zapisał mirskie dobra synowi Radziwiłła Czarnego - Mikołajowi Krzysztofowi Radziwiłłowi, zwanemu Sierotką. Zmarł w Brześciu nie mając nawet 36 lat.
Od 1569 roku Mir razem z zamkiem przeszedł w ręce Radziwiłłów. Początkowy etap budowania posiadłości rozpoczął się w 1522r. i trwał do 1526 roku. Postawiono wtedy pierwsze ściany i wieże. Do XVI wieku w Wielkim Księstwie Litewskim raczej nie stawiano kamiennych zamków. Pierwszy, który zdecydował się na takie rozwiązanie, był Jerzy Ilinicz. Motywował to tym, że taka budowla będzie kojarzona z prestiżem i lepiej obroni gród od najazdów nieprzyjaciela. Na miejsce budowy zamku wybrano równinny teren, przez który płynął strumyk i rzeczka Miranka. W rogu czterech ścian rozmieszczono wieże, a w centrum zachodniej piątą, z jedynym wejściem do zamku.
Przeciętnie sięgają one 23-25 metrów, czyli są ponad połowę wyższe od ścian. Ze wszystkich wież najlepiej zachowała się południowo-zachodnia. W podziemiach głównej znajdowało się więzienie, a na trzecim piętrze kaplica, która została zbudowana przez Radziwiłłów. Oni rozpoczęli prace pod koniec XVI wieku, których nie zdążył wykonać Jerzy Iwanowicz Ilinicz i przebudowali zamek w stylu renesansowym.
Pierwsze piętra i podziemia budowli napełniły się bronią oraz rzeczami niezbędnymi do zapewnienia komfortu.
Po 1655, roku kiedy podczas wojny z Rosją zamek szturmem zdobyli Kozacy, był bardzo długo zaniedbany. W 1706 roku podczas wojny północnej zniszczyły go szwedzkie wojska króla Karola XII.
W 2000r. Zamek Mirski został wpisany na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Udane połączenie stylów architektonicznych gotyku, renesansu i baroku sprawia, że Zamek Mirski jest jednym z najpiękniejszych zamków w Europie.
Łuk Geodezyczny Struwego
To sieć z 265 punktów triangulacyjnych, które stanowią kamienne sześciany, założone w ziemi o długości krawędzi 2 metry, rozciągających się na 2820 km. Nazwany na cześć twórcy - rosyjskiego astronoma Friedricha Georga Wilhelma Struwego (Wasilij Struwe). Został stworzony w celu określenia parametrów Ziemi, jej kształtu i rozmiaru.
Łuk Geodezyczny Struwego był mierzony personelem obserwatorium w Dorpacie (Tartu) i Pułkowo (dyrektorem których był Struwe) w ciągu 40 lat, od 1816 do 1855r.
Obecnie punkty łuku znajdują się w Norwegii, Szwecji, Finlandii, Rosji (na wyspie Hogland), Estonii, Łotwy, Litwy, Białorusi, Mołdawii (miejscowości Rudź) i Ukrainy. Kraje te 28 stycznia 2004r. skierowały do Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO wniosek o wpisanie pozostałych 34 punktów Łuku Geodezycznego Struwego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W 2005r. wniosek ten został przyjęty.
Zespół Zamkowy w Nieświeżu.
Rodzina Radziwiłłów nabyła Nieśwież w 1533r. Pierwszymi właścicielami byli Mikołaj Radziwiłł i jego brat Jan. Wcześniej zamek, wybudowany w średniowieczu, należał do rodziny Kiszków. W 1551r. tutaj zostały sprowadzone radziwiłłowskie archiwa, a w 1586r. cały majątek został zamieniony w ordynację.
W 1582r. marszałek wielki litewski Mikołaj Krzysztof Radziwiłł (Sierotka) na ruinach dawnych fortyfikacji rozpoczął budowę monumentalnego renesansowo-barokowego zamku według projektu Jana Marii Bernardoniego. Budowlę ukończono w 1604r., z wyjątkiem galerii, które dobudowano pół wieku później. Na jej 4 narożnikach wybudowano ośmiokątne wieże.
Zespół pałacowy był przebudowywany i odbudowywany wiele razy w duchu klasycyzmu, neogotyku, modernizmu.
Po raz pierwszy pałac został obrabowany przez Rosjan w 1657 roku.
W 1706r. podczas III wojny północnej armia króla szwedzkiego Karola XII zajęła posiadłość i zniszczyła fortyfikacje. Kilka lat później Radziwiłłowie sprowadzili niemieckich i włoskich architektów, którzy odnowili i znacznie powiększyli zamek.
Antoni Zaleski udekorował żółte fasady budynku barokowymi stiukami. W XVI wieku zrekonstruowano bramy zamkowe, a dwupoziomowe wieże uwieńczono hełmami. W ten sposób trzy oddzielne budowle, otaczające centralny dziedziniec, zostały połączone w jedną całość.
Kolejne rabunki rosyjskich najeźdźców miały miejsce podczas konfederacji barskiej. W 1770r. zamek został zajęty przez Rosjan, a Radziwiłłowie zostali wygnani. Nieco później ich archiwa zostały przewiezione do Sankt Petersburga (gdzie znajdują się do dziś), a większość zebranych w pałacu dzieł sztuki została podzielona między rosyjskich szlachciców. Opuszczone przez rodzimych właścicieli i okupantów dobra nieświeskie zaczęły popadać w ruinę. Pomiędzy 1881 a 1886r. posiadłość powróciła w ręce Radziwiłłów i nastąpiła gruntowna renowacja dokonywana przez księcia Antoniego Radziwiłła i jego francuską żonę Marię de Castellane. Oni także zaprojektowali park o powierzchni ponad 1 km². Posiada on.
Kolejnym ciosem obszarom, meblom, wyposażeniu wojennemu i innym eksponatom była I wojna światowa.
W 1994r. zespół zamkowy został uznany za narodowy pomnik historii i kultury przez władze białoruskie. Od 2005r. zespół zamkowo-parkowy w Nieświeżu wpisany jest na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Bardzo ważną budowlą Nieświeża jest połączony z zamkiem kościół jezuitów pw. Bożego Ciała, zbudowany w latach 1587-1603. Stanowi on mauzoleum 102 członków rodziny Radziwiłłów. Każda wykonana z brzozy trumna jest oznaczona rodowym herbem Trąby. Kościół został zaprojektowany przez polskiego architekta pochodzenia włoskiego Jana Marii Bernardoniego na wzór Il Gesù w Rzymie. Oprócz kunsztownych nagrobków, we wnętrzu można zobaczyć późnobarokowe freski, wykonane około 1760r. oraz wyrzeźbiony w 1583r. przez weneckich rzeźbiarzy ołtarz przedstawiający Jezusa ukrzyżowanego.
